تفاوت مشاور کسب و کار و منتور یکی از سوالاتی است که ممکن است هنگام انتخاب فرد مناسب برای حل مشکلات یا توسعه یک کسب و کار مطرح شود. مشاور و منتور هر دو میتوانند به مدیر یا صاحب کسب و کار کمک کنند، اما شیوه کمک، نوع تخصص و هدف همکاری آنها لزوماً یکسان نیست.
اگر نمیدانید برای مشکل کسب و کارتان باید سراغ مشاور کسب و کار یا منتور بروید، قبل از انتخاب بهتر است بدانید هر کدام چه نقشی دارند و در چه شرایطی میتوانند برای شما مفید باشند.
در این مقاله بررسی میکنیم مشاور کسب و کار چیست، منتور کسب و کار چیست، تفاوت مشاور و منتور در چیست و چه زمانی به مشاور یا منتور نیاز داریم.
مشاور کسب و کار چیست؟
مشاور کسب و کار فردی متخصص است که با بررسی وضعیت یک کسب و کار، به شناسایی مسائل، تحلیل شرایط و ارائه راهکار برای بهبود عملکرد کمک میکند.
مشاور معمولاً زمانی وارد همکاری میشود که یک کسب و کار با مسئله یا نیاز مشخصی روبه رو است؛ برای مثال کاهش فروش، مشکلات فرایندی، ضعف در ساختار مدیریتی، وابستگی بیش از حد به مدیر یا نیاز به سیستم سازی.
البته شیوه کار مشاوران یکسان نیست. در بعضی پروژهها، مشاور بیشتر نقش تحلیل و ارائه راهکار دارد و در بعضی همکاریها ممکن است در طراحی، برنامه ریزی، آموزش یا حتی اجرای راهکار نیز مشارکت کند.
بنابراین هنگام انتخاب مشاور، بهتر است فقط عنوان «مشاور» را ملاک قرار ندهید و دقیقاً بررسی کنید خدمات او شامل چه مراحلی است.
حوزه فعالیت مشاور کسب و کار میتواند شامل موضوعاتی مانند موارد زیر باشد:
- استراتژی و توسعه کسب و کار
- فروش و فرایند فروش
- مدیریت و سازماندهی
- سیستم سازی کسب و کار
- مدیریت فرایندها
- منابع انسانی
- مدل کسب و کار
- بهره وری
- توسعه و بهبود عملکرد سازمان
برای مثال، اگر فروش یک مجموعه کاهش پیدا کرده باشد، مشاور ممکن است ابتدا فرایند فروش، نحوه جذب مشتری، پیگیری سرنخها، نرخ تبدیل و عملکرد تیم فروش را بررسی کند تا مشخص شود مسئله اصلی در کدام بخش قرار دارد.
بنابراین، مشاوره کسب و کار فقط به معنی ارائه چند توصیه عمومی نیست. هدف اصلی این است که مسئله کسب و کار بهتر شناخته شود و بر اساس شرایط واقعی آن، راهکار مناسبی طراحی شود.
منتور کسب و کار چیست؟
منتور کسب و کار فردی باتجربه است که دانش و تجربه خود را برای راهنمایی و رشد فرد یا مدیر در اختیار او قرار میدهد.
در منتورینگ، تجربه شخصی و حرفهای منتور اهمیت زیادی دارد. منتور میتواند درباره تصمیمهایی که در مسیر کاری خود گرفته، چالشهایی که تجربه کرده و آموختههایی که به دست آورده صحبت کند و به فرد کمک کند مسیر پیش رو را بهتر بررسی کند.
برای مثال، مدیری را تصور کنید که قصد توسعه کسب و کار خود را دارد و درباره توسعه تیم، ورود به بازار جدید یا اولویت بندی اقداماتش سوال دارد. یک منتور باتجربه میتواند با انتقال تجربه و مطرح کردن دیدگاههای مختلف، به او کمک کند تصمیمهایش را با آگاهی بیشتری بررسی کند.
البته تجربه منتور نباید به عنوان یک نسخه آماده برای همه کسب و کارها در نظر گرفته شود. شرایط هر کسب و کار، بازار، تیم، منابع و اهداف آن متفاوت است و تجربهای که برای یک مجموعه مفید بوده، لزوماً بدون تغییر برای مجموعه دیگری مناسب نیست.
تفاوت مشاور کسب و کار و منتور چیست؟
برای درک تفاوت مشاور و منتور بهتر است به هدف اصلی همکاری توجه کنیم.
مشاور معمولاً بر مسئله یا نیاز مشخص کسب و کار تمرکز دارد و از تخصص خود برای تحلیل وضعیت و ارائه راهکار استفاده میکند.
منتور بیشتر بر انتقال تجربه، راهنمایی و همراهی در مسیر رشد تمرکز دارد.
البته این تفاوت یک مرزبندی کاملاً ثابت نیست. در عمل ممکن است نقشها با یکدیگر همپوشانی داشته باشند؛ برای مثال یک مشاور میتواند در طول همکاری تجربه خود را منتقل کند یا یک منتور نیز در یک موضوع مشخص پیشنهادهایی ارائه دهد.
بنابراین روش واقعی همکاری و خدماتی که فرد ارائه میکند، مهمتر از عنوانی است که برای خود انتخاب میکند.
تمرکز مشاور کسب و کار
تمرکز اصلی مشاور روی مسئله کسب و کار و راهکار آن است.
برای مثال، اگر یک شرکت با کاهش سودآوری مواجه شده باشد، مشاور ممکن است بخشهای مختلف کسب و کار را بررسی کند؛ از هزینهها و قیمت گذاری گرفته تا فروش، فرایندها و ساختار سازمانی.
هدف این بررسی، رسیدن به درک دقیقتری از مسئله و مشخص کردن اقداماتی است که میتوانند به بهبود شرایط کمک کنند.
تمرکز منتور کسب و کار
تمرکز منتور بیشتر روی تجربه، راهنمایی و رشد فرد یا مدیر است.
منتور میتواند تجربههای خود را با فرد به اشتراک بگذارد، درباره تصمیمهای مختلف دیدگاه ارائه کند و به او کمک کند پیامدهای احتمالی انتخابهایش را بهتر ببیند.
بنابراین ممکن است در همکاری با منتور، برخلاف یک پروژه مشاورهای، لزوماً یک مسئله مشخص با یک خروجی پروژهای تعریف نشده باشد و هدف بیشتر، همراهی در یک مسیر رشد باشد.
تفاوت در نوع خروجی
در همکاری مشاورهای معمولاً انتظار میرود نتیجه کار شامل مواردی مانند تحلیل، راهکار، برنامه اقدام، طراحی فرایند یا پیشنهادهای مشخص برای بهبود باشد.
در منتورینگ، نتیجه همکاری میتواند بیشتر شامل انتقال تجربه، افزایش دید نسبت به مسائل، راهنمایی و کمک به تصمیم گیری باشد.
این تفاوت به معنی بهتر یا بدتر بودن یکی از آنها نیست. مسئله اصلی این است که بدانید برای چه نیازی میخواهید از یک متخصص کمک بگیرید.
چه زمانی به مشاور کسب و کار نیاز داریم؟
اگر یک مشکل مشخص در کسب و کار دارید اما علت آن را به درستی نمیشناسید یا نمیدانید برای حل آن چه اقدامی باید انجام دهید، مشاوره کسب و کار میتواند گزینه مناسبی برای بررسی باشد.
مشاوره تخصصی برای رشد کسبوکارتان با 80 درصد تخفیف
عارضهیابی || ارائه راهکار و پیشنهاد
1. وقتی فروش کاهش پیدا کرده است
کاهش فروش همیشه به معنی کمبود مشتری نیست.
ممکن است:
- تعداد سرنخهای ورودی کاهش پیدا کرده باشد.
- پیگیری مشتریان به درستی انجام نشود.
- نرخ تبدیل پایین باشد.
- فرایند فروش مشخص نباشد.
- عملکرد فروشندگان قابل اندازه گیری نباشد.
- قیمت گذاری یا پیشنهاد فروش نیاز به بازنگری داشته باشد.
بنابراین قبل از اینکه صرفاً به دنبال روشهای افزایش فروش باشید، بهتر است مشخص شود مشکل دقیقاً در کدام قسمت فرایند فروش قرار دارد.
2. وقتی کسب و کار بیش از حد به مدیر وابسته است
اگر بیشتر تصمیمها، پیگیریها و فعالیتهای مهم فقط توسط مدیر انجام میشود، ممکن است بخشی از مشکل به ساختار و فرایندهای کسب و کار مربوط باشد.
برای مثال، اگر مدیر باید برای انجام بسیاری از کارهای روزمره شخصاً تصمیم بگیرد یا دائماً عملکرد کارکنان را پیگیری کند، احتمال دارد بخشی از وظایف و فرایندها به شکل مشخص طراحی نشده باشند.
در چنین شرایطی، سیستم سازی کسب و کار میتواند یکی از موضوعات مهم برای بررسی باشد.
3. وقتی فرایندهای مشخصی وجود ندارد
اگر هر کارمند یک فعالیت را به روش خودش انجام میدهد یا با خروج یک نیروی کلیدی، بخشی از کارها مختل میشود، احتمال دارد دانش و فرایندهای کسب و کار بیش از حد به افراد وابسته باشند.
در این شرایط، طراحی، مستندسازی و بهبود فرایندها میتواند به ایجاد نظم بیشتر در کسب و کار کمک کند.
4. وقتی مشکلات سازمانی دائماً تکرار میشوند
اگر یک مشکل بارها اتفاق میافتد و هر بار فقط به صورت موقت حل میشود، ممکن است علت اصلی آن هنوز شناسایی نشده باشد.
در چنین شرایطی، عارضه یابی کسب و کار میتواند به بررسی وضعیت موجود، شناسایی نقاط ضعف و پیدا کردن ریشه مشکلات کمک کند.
5. وقتی کسب و کار به سیستم سازی نیاز دارد
سیستم سازی فقط به معنی نوشتن چند دستورالعمل نیست.
در یک فرایند سیستم سازی، فعالیتها، مسئولیتها، فرایندها و نحوه انجام کارها بررسی میشوند تا کسب و کار بتواند ساختار منظمتر و وابستگی کمتری به افراد خاص داشته باشد.
اگر هدف شما این است که کسب و کار با نظم بیشتری فعالیت کند و مدیر کمتر درگیر جزئیات روزمره باشد، سیستم سازی میتواند یکی از موضوعات مهم برای بررسی باشد.
چه زمانی منتور کسب و کار میتواند مفید باشد؟
منتورینگ بیشتر زمانی میتواند کاربرد داشته باشد که فرد به دنبال استفاده از تجربه یک فرد باتجربهتر برای تصمیم گیری و رشد است.
برای مثال، منتورینگ میتواند برای فردی مفید باشد که:
- به تازگی وارد مسیر کسب و کار شده است.
- قصد توسعه کسب و کار خود را دارد.
- با تصمیمهای مدیریتی مختلف مواجه است.
- میخواهد از تجربه فردی باتجربهتر استفاده کند.
- به دنبال همراهی در مسیر رشد است.
- میخواهد از تجربهها و اشتباهات رایج در یک مسیر کاری آگاه شود.
در این نوع همکاری، منتور میتواند تجربیات خود را مطرح کند و به فرد کمک کند گزینههای مختلف را بهتر بررسی کند.
با این حال، اگر مسئله شما یک مشکل تخصصی و مشخص در کسب و کار است، باید بررسی کنید که آیا صرفاً تجربه و راهنمایی برای حل مسئله کافی است یا به تحلیل تخصصی و خدمات مشاورهای نیز نیاز دارید.
مشاور کسب و کار یا منتور؛ کدام را انتخاب کنیم؟
به جای اینکه فقط بپرسیم «مشاور کسب و کار بهتر است یا منتور؟»، بهتر است ابتدا نوع نیاز خود را مشخص کنیم.
اگر با یک مسئله مشخص در کسب و کار مواجه هستید و برای تحلیل آن و پیدا کردن راهکار تخصصی کمک میخواهید، مشاور میتواند متناسب با این نیاز باشد.
اگر بیشتر به دنبال استفاده از تجربه یک فرد باتجربه و همراهی در مسیر رشد هستید، منتورینگ میتواند گزینه مرتبطی باشد.
در واقع، انتخاب بین مشاور و منتور به این بستگی دارد که در حال حاضر چه مسئلهای دارید، چه نوع کمکی میخواهید و از همکاری خود چه خروجیای انتظار دارید.
اگر نمیدانیم مشکل کسب و کارمان چیست چه کنیم؟
گاهی صاحب کسب و کار میداند که شرایط مطلوب نیست، اما نمیتواند دقیقاً بگوید مشکل از کجاست.
مثلاً:
«فروش داریم، اما سود نداریم.»
«کارمند داریم، اما کارها پیش نمیرود.»
«مشتری داریم، اما دوباره خرید نمیکند.»
«خودم بیش از حد درگیر کارهای روزمره هستم.»
«هر بار یک مشکل را حل میکنیم، مشکل دیگری ایجاد میشود.»
در چنین شرایطی شاید اولین قدم، انتخاب سریع یک راهکار نباشد. ابتدا باید وضعیت کسب و کار را بررسی کنیم و بفهمیم مسئله اصلی چیست.
ممکن است چیزی که در ظاهر مشکل به نظر میرسد، فقط نشانه یک مشکل عمیقتر باشد.
برای مثال، کاهش فروش ممکن است نتیجه یک فرایند فروش ضعیف باشد. وابستگی کسب و کار به مدیر ممکن است نتیجه نبود سیستم و فرایند باشد. ناهماهنگی کارکنان نیز میتواند به دلیل مشخص نبودن مسئولیتها یا نبود رویههای کاری ایجاد شود.
در چنین شرایطی، عارضه یابی کسب و کار میتواند نقطه شروع مناسبی برای شناخت وضعیت موجود و پیدا کردن ریشه مشکلات باشد.
بعد از مشخص شدن مسئله، راحتتر میتوان تصمیم گرفت که آیا به مشاوره تخصصی، منتورینگ، آموزش یا ترکیبی از این خدمات نیاز دارید.
قبل از انتخاب مشاور یا منتور چه سوالاتی بپرسیم؟
انتخاب مشاور یا منتور فقط بر اساس عنوان، سابقه یا تعداد دنبال کنندهها تصمیم دقیقی نیست.
قبل از شروع همکاری، بهتر است چند موضوع را بررسی کنید.
آیا تخصص فرد با مسئله من ارتباط دارد؟
تجربه داشتن در حوزه کسب و کار به تنهایی کافی نیست. بررسی کنید فرد مورد نظر در حوزهای که شما به کمک نیاز دارید، چه تخصص و تجربهای دارد.
روش همکاری چگونه است؟
بپرسید همکاری فقط شامل جلسه و ارائه توصیه است یا تحلیل، طراحی برنامه، اجرا، آموزش و پیگیری نیز در آن وجود دارد.
این موضوع به خصوص در مشاوره اهمیت دارد؛ چون مدل خدمات مشاوران میتواند با یکدیگر متفاوت باشد.
خروجی همکاری چیست؟
قبل از شروع همکاری مشخص کنید قرار است در پایان چه چیزی دریافت کنید.
این خروجی میتواند بسته به نوع همکاری شامل تحلیل وضعیت، برنامه اقدام، طراحی فرایند، پیشنهادهای اجرایی، آموزش یا همراهی مستمر باشد.
مسئله من به مشاور نیاز دارد یا منتور؟
اگر هنوز در انتخاب تردید دارید، ابتدا مسئله را دقیقتر تعریف کنید.
اگر مسئله شما «چرا فروش کاهش پیدا کرده؟» یا «چطور فرایندهای کسب و کار را منظم کنیم؟» است، احتمالاً به بررسی تخصصی مسئله نیاز دارید.
اگر مسئله بیشتر این است که «در مسیر توسعه کسب و کار چه تصمیمی بگیرم؟» و به دنبال استفاده از تجربه یک فرد باتجربه هستید، منتورینگ میتواند موضوع مرتبطتری باشد.
جمع بندی
تفاوت مشاور کسب و کار و منتور بیشتر در نوع نیاز، هدف همکاری و شیوه کمک آنها مشخص میشود.
مشاور کسب و کار معمولاً برای تحلیل یک مسئله یا نیاز مشخص و ارائه راهکار تخصصی مورد استفاده قرار میگیرد و بسته به نوع همکاری میتواند در طراحی، آموزش یا اجرای راهکار نیز مشارکت داشته باشد.
منتور بیشتر بر انتقال تجربه، راهنمایی و همراهی در مسیر رشد تمرکز دارد.
بنابراین قبل از انتخاب مشاور یا منتور، بهتر است ابتدا یک سوال ساده از خودتان بپرسید:
«من دقیقاً برای حل چه مسئلهای به کمک نیاز دارم؟»
پاسخ به این سوال میتواند مشخص کند که به تحلیل و راهکار تخصصی یا بیشتر به انتقال تجربه و همراهی نیاز دارید.
اگر مسئله شما به ساختار، فرایند، فروش، مدیریت یا سیستم سازی کسب و کار مربوط است، بهتر است قبل از انتخاب راهکار، وضعیت فعلی کسب و کار به شکل دقیق بررسی شود.
در رستا، مشاوره کسب و کار با هدف شناخت مسئله و پیدا کردن مسیر مناسب برای بهبود کسب و کار انجام میشود و بسته به نیاز مجموعه میتواند با عارضه یابی، طراحی و بهبود فرایندها، سیستم سازی و آموزش همراه باشد.
مشاوره تخصصی برای رشد کسبوکارتان با 80 درصد تخفیف
عارضهیابی || ارائه راهکار و پیشنهاد
